ಬಕ್ರೀದ್ (ಇದನ್ನು ಈದ್-ಉಲ್-ಅದ್ಹಾ ಅಥವಾ ತ್ಯಾಗದ ಹಬ್ಬ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವರು ಆಚರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಇರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನಂತೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು:
ಬಕ್ರೀದ್ ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (ಯಾಕೆ ಈ ಆಚರಣೆ?)
ಈ ಹಬ್ಬದ ಇತಿಹಾಸವು ಪ್ರವಾದಿ ಇಬ್ರಾಹಿಂ (ಅಲೈಹಿಸ್ಸಲಾಂ) ಅವರ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ದೈವಿಕ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ: ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಅಲ್ಲಾಹನು ಪ್ರವಾದಿ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನಾದ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವಂತೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ: ದೇವರೆಡೆಗಿನ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅವರು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನೇ ಬಲಿ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಗ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಕೂಡ ತಂದೆಯ ದೈವಿಕ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ದೇವದೂತನ ಆಗಮನ: ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅವರು ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಅವರ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದ ಅಲ್ಲಾಹನು ಮಗನ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಕುರಿ (ಅಥವಾ ಟಗರು) ಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಳಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವಂತೆ ದೇವದೂತನ ಮೂಲಕ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಈ ಮಹತ್ತರವಾದ ಭಕ್ತಿ, ವಿಧೇಯತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮತ್ಯಾಗದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಕ್ರೀದ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಕ್ರೀದ್ ಹಬ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಮಹತ್ವ
ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವ: ಈ ಹಬ್ಬವು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ದೇವರ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ದಾನ ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರ: ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆಯನ್ನು ಬಲಿ (ಕುರ್ಬಾನಿ) ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕೇವಲ ತಾವಷ್ಟೇ ತಿನ್ನದೆ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಒಂದು ಭಾಗ: ಬಡವರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ (ದಾನ).
ಎರಡನೇ ಭಾಗ: ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರು ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ.
ಮೂರನೇ ಭಾಗ: ಸ್ವಂತ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಕೆಗೆ.
ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಬಾಳುವ ಗುಣವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಹಜ್ ಯಾತ್ರೆಯ ಮುಕ್ತಾಯ: ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾದ ಮೆಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ‘ಹಜ್’ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪವಿತ್ರ ಕುರಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾದಿ ಮಹಮ್ಮದರ (ಸಲ್ಲಲ್ಲಾಹು ಅಲೈಹಿ ವಸಲ್ಲಮ್) ಹದೀಸ್ಗಳ (ಪ್ರವಾದಿ ವಚನ) ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಬಕ್ರೀದ್ (ಈದ್-ಉಲ್-ಅದ್ಹಾ) ಹಬ್ಬದ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
೧. ಪವಿತ್ರ ಕುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಬಕ್ರೀದ್ನ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕುರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿ ಇಬ್ರಾಹಿಂ (ಅಲೈಹಿಸ್ಸಲಾಂ) ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ (ಅಲೈಹಿಸ್ಸಲಾಂ) ಅವರ ತ್ಯಾಗದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಾಹನು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅವರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿ (ಕುರ್ಬಾನಿ) ನೀಡುವಂತೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕುರಾನ್ನ ಸೂರಾ ಅಸ್-ಸಾಫ್ಫಾತ್ (37:102-107) ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
“ನಂತರ ಆ ಹುಡುಗನು ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದಾಡುವ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ (ಇಬ್ರಾಹಿಂ) ಹೇಳಿದರು: ‘ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು?’ ಅದಕ್ಕೆ ಮಗನು ಹೇಳಿದನು: ‘ನನ್ನ ತಂದೆಯೇ, ನಿಮಗೆ ನೀಡಲಾದ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮಾಡಿ. ಅಲ್ಲಾಹನ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ ಕಾಣುವಿರಿ.'”
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಾಹನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾದಾಗ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅವರು ಮಗನ ಕತ್ತಿಗೆ ಕತ್ತಿ ಇಡಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅಲ್ಲಾಹನು ಅವರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ, ಮಗನ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಒಂದು ಟಗರು (ಕುರಿ) ಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕುರಾನ್ ಮುಂದುವರಿದು ಹೇಳುತ್ತದೆ:
”ಮತ್ತು ನಾವು ಅವನಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದೆವು.” (ಸೂರಾ ಅಸ್-ಸಾಫ್ಫಾತ್: 107)
೨. ಕುರ್ಬಾನಿಯ (ಬಲಿ) ನೈಜ ಮಹತ್ವ: ಕುರಾನ್ ಸಂದೇಶ
ಬಕ್ರೀದ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ರಕ್ತ ಹರಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಧೈರ್ಯ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತಕ್ವಾ (ದೇವಭೀತಿ) ಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಸೂರಾ ಅಲ್-ಹಜ್ (22:37) ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ:
“ಅವುಗಳ (ಬಲಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ) ಮಾಂಸವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ರಕ್ತವಾಗಲಿ ಅಲ್ಲಾಹನನ್ನು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ‘ತಕ್ವಾ’ (ದೇವಭೀತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ) ಮಾತ್ರ ಅವನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.”
೩. ಹದೀಸ್ಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಬಕ್ರೀದ್ ಮತ್ತು ಕುರ್ಬಾನಿ
ಪ್ರವಾದಿ ಮಹಮ್ಮದ್ (ಸಲ್ಲಲ್ಲಾಹು ಅಲೈಹಿ ವಸಲ್ಲಮ್) ಅವರು ಈ ಹಬ್ಬದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಕುರ್ಬಾನಿಯ ಪುಣ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ಯಾಗದ ದಿನದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ:
ಪ್ರವಾದಿ (ಸ) ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಅಲ್ಲಾಹನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ದಿನವೆಂದರೆ ಅದು ‘ಯವ್ಮುನ್-ನಹ್ರ್’ (ಅಂದರೆ ಬಕ್ರೀದ್ನ ಬಲಿ ನೀಡುವ ದಿನ).” (ಮೂಲ: ಸುನನ್ ಅಬೂ ದಾವೂದ್)
ಬಲಿ ನೀಡುವುದರ ಪುಣ್ಯ:
ಆಯಿಷಾ (ರಝಿಯಲ್ಲಾಹು ಅನ್ಹಾ) ಅವರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಹದೀಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವಾದಿ (ಸ) ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಬಕ್ರೀದ್ ದಿನದಂದು ರಕ್ತ ಹರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ (ಕುರ್ಬಾನಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ) ಮಿಗಿಲಾದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವು ಅಲ್ಲಾಹನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಬಲಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಯು ತೀರ್ಪಿನ ದಿನದಂದು ತನ್ನ ಕೊಂಬುಗಳು, ಗೊರಸುಗಳು ಮತ್ತು ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅದರ ರಕ್ತವು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಅಲ್ಲಾಹನ ಬಳಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕುರ್ಬಾನಿ ನೀಡಿ.” (ಮೂಲ: ತಿರ್ಮಿದಿ)
ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದೂ ಬಲಿ ನೀಡದವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ:
ಪ್ರವಾದಿ (ಸ) ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “ಯಾರಿಗೆ ಕುರ್ಬಾನಿ ನೀಡಲು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದು, ಆದರೂ ಅವರು ಬಲಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರು ನಮ್ಮ ಈದ್ಗಾ (ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮೈದಾನ) ಹತ್ತಿರವೂ ಸುಳಿಯಬಾರದು.” (ಮೂಲ: ಇಬ್ನ್ ಮಾಜಾ)
೪. ಮಾಂಸದ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ
ಬಕ್ರೀದ್ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ದಿನವೂ ಹೌದು. ಬಲಿ ನೀಡಿದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಂಚಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರವಾದಿಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿದೆ.
ಹದೀಸ್ ಪ್ರಕಾರ:
ಪ್ರವಾದಿ (ಸ) ಅವರು ಹೇಳಿದರು: “(ಕುರ್ಬಾನಿಯ ಮಾಂಸವನ್ನು) ನೀವೂ ತಿನ್ನಿರಿ, ಇತರರಿಗೂ ಉಣಿಸಿರಿ (ಬಡವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿ) ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.” (ಮೂಲ: ಸಹೀಹ್ ಬುಖಾರಿ)
ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮಾಂಸವನ್ನು ಮೂರು ಸಮಾನ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ:
೧/೩ ಭಾಗ: ಬಡವರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ).
೧/೩ ಭಾಗ: ನೆರೆಹೊರೆಯವರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಗೆ (ಸೌಹಾರ್ದತೆ).
೧/೩ ಭಾಗ: ಸ್ವಂತ ಕುಟುಂಬದ ಬಳಕೆಗೆ.
ಸಾರಾಂಶ: ಕುರಾನ್ ಮತ್ತು ಹದೀಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಬಕ್ರೀದ್ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮವಲ್ಲ. ಅದು ಅಲ್ಲಾಹನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾಗುವುದು, ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಬಡವರ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುವ ಪವಿತ್ರ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.